📍 Molla Gürani Mah.Turgut Özal Millet Caddesi.No 90 K6 D:112 Fildişi İş Merkezi Fatih/İSTANBUL ✉️ Hukuk@aliercankalay.com ☎️ 0507 772 72 32
©️
Çalışma Alanı

Fikri Mülkiyet Hukuku

Fikri mülkiyet hukuku; marka, patent, faydalı model, tasarım, telif hakkı, yazılım, ticari sırlar ve yaratıcı çalışmalar üzerindeki hukuki hakların korunmasını kapsar. Marka tescili ve tescil başvurularına itiraz, marka hükümsüzlüğü ve iptali, marka hakkına tecavüz, taklit ürünlerle mücadele, patent ve tasarım ihlalleri, eser sahipliği, telif hakkı uyuşmazlıkları, lisans sözleşmeleri ve fikri mülkiyet kaynaklı tazminat davaları bu alanın temel konularıdır. Ali Ercan Kalay Hukuk Bürosu, İstanbul'da gerçek kişiler ve işletmeler bakımından fikri ve sınai hakların korunması, sözleşmeler, idari başvurular ve hukuki uyuşmazlıkların değerlendirilmesi konusunda avukatlık ve hukuki danışmanlık hizmetleri sunmaktadır.

Fikri Mülkiyet Hukuku Nedir?

Fikri mülkiyet hukuku, bireylerin ve işletmelerin düşünsel, bilimsel, sanatsal, teknolojik ve ticari faaliyetleri sonucunda ortaya çıkan belirli ürünler üzerindeki hukuki haklarını koruyan hukuk alanıdır.

Markalar, patentler, faydalı modeller, tasarımlar, telif hakları, bilgisayar programları, ticari sırlar ve coğrafi işaretler fikri mülkiyet hukukunun farklı koruma konuları arasında yer alır. Ancak bu hakların kazanılması, korunması ve ihlal edilmesi halinde kullanılabilecek hukuki yollar aynı değildir.

Türkiye'de sınai mülkiyet haklarının temel düzenlemelerinden biri 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunudur. Eserler üzerindeki mali ve manevi haklar bakımından ise 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu önem taşır.

Fikri mülkiyet uyuşmazlıklarında öncelikle hakkın türü, hak sahibinin kimliği, tescil veya eser sahipliği durumu, korumanın kapsamı, iddia edilen ihlal ve mevcut deliller belirlenmelidir.

Marka Hukuku ve Marka Tescili

Marka, bir işletmenin mal veya hizmetlerini diğer işletmelerin mal veya hizmetlerinden ayırt etmeye yarayan ve kanuni koşulları sağlayan işaretlerden oluşabilir.

Marka tescili, ayırt edici işaretlerin belirli mal ve hizmetler bakımından hukuki korunmasına yönelik önemli bir işlemdir. Ancak bir marka başvurusunun yapılması, işaretin her durumda tescil edileceği anlamına gelmez.

Markanın ayırt ediciliği, önceki tesciller, benzerlik riski, mal ve hizmet sınıfları ve diğer kanuni koşullar değerlendirilmelidir.

Marka Tescil Başvurusu

Marka başvuruları, ilgili usul ve şartlara göre Türk Patent ve Marka Kurumu (TÜRKPATENT) nezdinde gerçekleştirilir.

Başvuru öncesinde markanın uygunluğu, benzer markaların bulunup bulunmadığı, kullanılacak mal veya hizmet sınıfları ve işletmenin ticari hedefleri değerlendirilmelidir.

Başvuru sürecinde ortaya çıkabilecek ret, yayına itiraz veya diğer idari kararların sonuçları ilgili mevzuata göre incelenmelidir.

Marka Tescil Başvurusunun Reddi

Marka başvurusu, kanunda belirtilen mutlak veya nispi ret nedenleri kapsamında reddedilebilir. Ret gerekçesinin niteliğine göre Kurum nezdinde itiraz ve sonraki hukuki başvuru yolları gündeme gelebilir.

Başvuru sahibi, marka örneği, sınıflandırma, benzerlik değerlendirmesi ve önceki haklara ilişkin belgeleri dikkate alarak hukuki durumunu değerlendirmelidir.

Marka İtirazı ve Marka Hükümsüzlüğü

Bir marka başvurusunun önceki hakları ihlal ettiği düşünüldüğünde, kanuni koşullar çerçevesinde başvurunun yayımına itiraz edilmesi mümkün olabilir.

Marka hükümsüzlüğü ise tescilli bir markanın kanunda belirtilen nedenlerle mahkeme kararıyla geçersiz hale getirilmesini konu alır.

Marka itirazı, marka hükümsüzlüğü ve marka iptali birbirinden farklı hukuki işlemlerdir. Her birinin dayanağı, başvuru mercii ve koşulları ayrıca değerlendirilmelidir.

Marka İptali

6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun 26. maddesinde düzenlenen marka iptali, markanın kullanılmaması veya kanunda belirtilen diğer nedenler kapsamında gündeme gelebilir.

İlgili hükümlerin uygulanmaya başlamasıyla birlikte kanunda öngörülen marka iptal talepleri bakımından TÜRKPATENT'in idari iptal yetkisi bulunmaktadır. Bu süreç, marka hükümsüzlüğü davasıyla karıştırılmamalıdır.

İptal talebinin dayanağı, markanın kullanım durumu, deliller ve başvuru tarihinde uygulanacak düzenlemeler incelenmelidir.

Marka Hakkına Tecavüz ve Taklit Ürünler

Marka hakkına tecavüz, marka sahibinin kanunla korunan yetkilerinin izinsiz kullanılması nedeniyle gündeme gelebilir.

Ürünlerde veya hizmetlerde karıştırılma ihtimali yaratacak işaretlerin kullanılması, taklit ürünlerin piyasaya sunulması ve markanın hukuka aykırı biçimde ticari faaliyetlerde kullanılması somut koşullara göre marka hakkı ihlali oluşturabilir.

Her benzer işaretin kullanılması kendiliğinden marka hakkına tecavüz anlamına gelmez. Markaların benzerliği, mal ve hizmetlerin niteliği, kullanım biçimi, önceki haklar ve kanuni istisnalar değerlendirilmelidir.

Marka İhlalinde Başvurulabilecek Hukuki Yollar

  • Marka hakkının ihlal edilip edilmediğinin değerlendirilmesi
  • Kanuni koşullarda ihlalin önlenmesi ve durdurulması talepleri
  • Maddi ve manevi tazminat taleplerinin değerlendirilmesi
  • İhtiyati tedbir ve delil tespiti başvuruları
  • Taklit ürünlere ilişkin hukuki işlemler
  • Şartları bulunuyorsa ceza hukuku kapsamında başvurular

Uygun hukuki yol, ihlalin niteliğine ve delil durumuna göre belirlenmelidir.

Patent Hukuku ve Buluşların Korunması

Patent hukuku, teknik buluşların kanunda öngörülen koşullarla korunmasına ilişkin hükümleri kapsar.

Patent başvurularında yenilik, buluş basamağı ve sanayiye uygulanabilirlik gibi ölçütler önemlidir. Her teknik fikir veya ürün patentle korunabilir nitelikte olmayabilir.

Patent korumasının kapsamı, patent istemleri ve ilgili teknik belgeler üzerinden değerlendirilmelidir.

Patent Hakkına Tecavüz

Patent sahibinin izni olmaksızın, koruma kapsamına giren belirli faaliyetlerin gerçekleştirilmesi halinde patent hakkına tecavüz iddiası gündeme gelebilir.

Uyuşmazlıkta patent istemleri, teknik özellikler, karşılaştırmalı incelemeler, üretim süreçleri ve bilirkişi raporları önemlidir.

Patent Hükümsüzlüğü

Patent tescilinin kanunda düzenlenen geçerlilik şartlarını taşımadığı iddiasıyla hükümsüzlük davası açılması gündeme gelebilir.

Patent hakkına tecavüz iddiası ile patent hükümsüzlüğü talebi birbirinden farklı hukuki konulardır. Bunlar bazı uyuşmazlıklarda birlikte değerlendirilmek zorunda kalabilir.

Faydalı Model Hakları

Faydalı model, kanunda belirtilen koşulları sağlayan belirli teknik buluşların korunmasına imkân tanıyan sınai mülkiyet hakkıdır.

Patent ve faydalı model aynı koruma rejimine sahip değildir. Koruma şartları, kapsamı ve istisnalar bakımından farklı düzenlemeler bulunmaktadır.

Başvuru ve ihlal uyuşmazlıklarında teknik belgeler, önceki bilgi ve belgeler ile kanuni şartlar birlikte değerlendirilmelidir.

Endüstriyel Tasarım Hukuku

Tasarım hukuku, bir ürünün tamamının veya belirli bir parçasının görünümüne ilişkin kanuni korumayı düzenler.

Ürünün çizgileri, şekli, renkleri, dokusu ve benzeri görsel özellikleri, tasarımın koruma konusunun belirlenmesinde önem taşıyabilir.

Kanuni koşulların bulunması halinde tescilli tasarımlar ve belirli şartlarda tescilsiz tasarımlar korunabilir.

Tasarım Hakkına Tecavüz

Korunan tasarımın izinsiz kullanıldığı iddiasıyla ortaya çıkan uyuşmazlıklarda tasarımın genel izlenimi, bilgilenmiş kullanıcı değerlendirmesi, önceki tasarımlar ve ürünün görünümü önem taşır.

Tasarım hakkına yönelik ihlal iddiaları, teknik ve hukuki inceleme gerektirebilir.

Telif Hakkı ve Eser Sahipliği

Telif hakkı, Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında eser niteliğini taşıyan fikir ve sanat ürünleri üzerindeki mali ve manevi hakları ifade eder.

Kitaplar, müzik eserleri, fotoğraflar, sinema eserleri, bilgisayar programları ve diğer yaratıcı çalışmalar, ilgili kanuni şartları taşımaları halinde korunabilir.

Eser sahipliğinin doğumu için her durumda bir tescil işlemi aranmaz. Ancak bir çalışmanın telif korumasından yararlanabilmesi için hukuken eser niteliği taşıması gerekir.

Eser Sahibinin Manevi Hakları

Eser sahibinin adının belirtilmesi, eserin kamuya sunulması ve eserde değişiklik yapılmasına ilişkin haklar, kanunda düzenlenen manevi haklar kapsamında değerlendirilebilir.

Manevi hakların kapsamı ve kullanılması, eser türüne ve ilgili mevzuata göre belirlenmelidir.

Eser Sahibinin Mali Hakları

İşleme, çoğaltma, yayma, temsil ve umuma iletim gibi haklar, Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'ndaki mali haklar arasında yer alır.

Bir eserin kullanılması konusunda verilen izin, her durumda bütün mali hakların devredildiği anlamına gelmez. Sözleşmenin kapsamı ayrıca incelenmelidir.

İnternette Telif Hakkı İhlalleri

İnternet siteleri, sosyal medya platformları, video paylaşım servisleri ve diğer dijital mecralarda eserlerin izinsiz kullanılması telif hakkı uyuşmazlıklarına neden olabilir.

Fotoğraf, yazılım, müzik, video, grafik tasarım veya yazılı içeriklerin paylaşılması bakımından eser sahibinin hakları, verilen izinler ve kanuni istisnalar değerlendirilmelidir.

Bir içeriğin internette herkes tarafından görülebiliyor olması, telif hakkından bağımsız ve sınırsız şekilde kullanılabileceği anlamına gelmez.

Dijital ortamdaki kişilik hakkı ve veri ihlalleri hakkında ayrıca Bilişim Hukuku ve KVKK alanı incelenebilir.

Yazılım Telif Hakları

Bilgisayar programları, Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında belirli koşullarla eser olarak korunabilir.

Yazılımın kaynak kodu, nesne kodu, geliştirme süreci, lisans koşulları ve eser sahipliğine ilişkin belgeler hukuki uyuşmazlıklarda önemlidir.

Çalışan Tarafından Geliştirilen Yazılım

İş ilişkisi kapsamında oluşturulan yazılımlarda eser sahipliği, mali hakların kullanımı, sözleşme hükümleri ve kanuni düzenlemeler birlikte değerlendirilmelidir.

Bir yazılımın işyerinde geliştirilmiş olması, her durumda bütün hakların aynı kişiye ait olduğu anlamına gelmez. Tarafların hukuki konumunun ve ilgili sözleşmelerin incelenmesi gerekir.

Lisans Sözleşmeleri

Lisans sözleşmeleri, fikri veya sınai mülkiyet hakkının belirli koşullarla başkaları tarafından kullanılmasına izin veren hukuki ilişkileri düzenler.

Marka, patent, tasarım, yazılım ve diğer haklar bakımından lisans sözleşmeleri yapılabilir. Lisansın münhasır olup olmadığı, kullanım alanı, süresi, coğrafi kapsamı ve bedeli açık şekilde düzenlenmelidir.

Lisans Sözleşmesinde Dikkat Edilecek Konular

  • Lisans konusu hakkın açık şekilde tanımlanması
  • Kullanım süresi ve coğrafi kapsam
  • Münhasırlık ve alt lisans koşulları
  • Lisans bedeli ve ödeme yükümlülükleri
  • Kalite kontrolü ve denetim hükümleri
  • Gizlilik ve ticari sırların korunması
  • Sözleşmenin feshi ve sona ermesinin sonuçları
  • İhlal halinde sorumluluk ve uyuşmazlık çözümü

Lisans sözleşmelerinin hazırlanmasında ilgili hak türüne ilişkin özel hükümlerle genel sözleşme hukuku birlikte değerlendirilmelidir.

Sözleşmelerden doğan uyuşmazlıklar için Borçlar ve Sözleşmeler Hukuku alanı da önemlidir.

Ticari Sırların Korunması

Ticari sırlar, işletmenin ekonomik değeri bulunan ve gizli tutulmasında meşru menfaati olan ticari veya teknik bilgilerden oluşabilir.

Müşteri listeleri, üretim yöntemleri, kaynak kodları, iş planları, fiyatlandırma bilgileri ve teknik belgeler, somut koşullara göre ticari sır niteliği taşıyabilir.

Ticari sırların korunmasında sözleşmeler, erişim yetkileri, gizlilik yükümlülükleri ve bilgi güvenliği önlemleri önemlidir.

Ticari sırların hukuka aykırı elde edilmesi veya açıklanması, olayın niteliğine göre haksız rekabet ve diğer hukuki sorumluluklara yol açabilir.

Haksız Rekabet ve Fikri Mülkiyet

Fikri mülkiyet hakları ile haksız rekabet hükümleri bazı uyuşmazlıklarda birbiriyle bağlantılı olabilir.

Rakibin ürünleriyle karıştırılmaya neden olan davranışlar, yanıltıcı reklamlar ve ticari sırların hukuka aykırı kullanılması, kanuni koşullarda haksız rekabet iddialarına konu olabilir.

Ancak her rekabet davranışı hukuka aykırı değildir. Ticari davranışın dürüstlük kuralına ve ilgili kanuni hükümlere uygunluğu değerlendirilmelidir.

Şirket ve ticari ilişkilerden doğan konular için Ticaret Hukuku alanı da incelenebilir.

Fikri Mülkiyet İhlallerinde Tazminat

Marka, patent, tasarım veya telif hakkının ihlal edildiği iddiasıyla kanuni koşullar çerçevesinde maddi veya manevi tazminat talepleri ileri sürülebilir.

Tazminatın değerlendirilmesinde hakkın niteliği, ihlalin kapsamı, ekonomik sonuçları, kusur koşulları ve ilgili özel hükümler önemlidir.

Her ihlal iddiası aynı tazminat yöntemine tabi değildir. Talep türü ve hesaplama yöntemi somut olay bakımından belirlenmelidir.

İhtiyati Tedbir ve Delil Tespiti

Fikri mülkiyet uyuşmazlıklarında ihlalin devam etmesi veya delillerin kaybolması riski varsa kanuni koşullara göre ihtiyati tedbir ve delil tespiti gibi geçici hukuki koruma yolları değerlendirilebilir.

Bu süreçlerde hakkın varlığını gösteren belgeler, ihlal iddiasını destekleyen deliller ve kanuni şartlar önemlidir.

Geçici hukuki koruma kararlarının kapsamı ve sonuçları, talebin niteliğine göre farklılaşabilir.

Fikri Mülkiyet Davalarında Görevli Mahkemeler

Fikri mülkiyet uyuşmazlıklarında, davanın niteliğine göre fikri ve sınai haklar hukuk mahkemeleri veya ilgili diğer görevli mahkemeler gündeme gelebilir.

Ceza sorumluluğu doğurabilecek belirli ihlal iddialarında ise ilgili ceza hükümleri ve görevli yargı yerleri değerlendirilir.

Uyuşmazlığın hukuki veya cezai niteliği, tarafların sıfatı, talebin kapsamı ve özel usul kuralları önemlidir.

Fikri Mülkiyet Uyuşmazlıklarında Deliller

Fikri mülkiyet uyuşmazlıklarında hak sahipliği ile iddia edilen ihlalin ispatı ayrı ayrı değerlendirilmelidir.

  • Marka, patent ve tasarım tescil belgeleri
  • TÜRKPATENT başvuru ve karar kayıtları
  • Eser sahipliğini gösteren kayıtlar ve çalışma dosyaları
  • Lisans, devir ve gizlilik sözleşmeleri
  • Ürün örnekleri, ambalajlar ve satış kayıtları
  • Faturalar ve ticari yazışmalar
  • İnternet sayfaları ve hukuka uygun dijital kayıtlar
  • Kaynak kodları ve yazılım sürüm kayıtları
  • Teknik incelemeler ve bilirkişi raporları
  • İhtarname, tebligat ve başvuru belgeleri

Belgelerin güvenilirliği, elde edilme yöntemi ve uyuşmazlıkla bağlantısı somut olayda incelenmelidir.

Fikri Mülkiyet Hukuku Hakkında Sık Sorulan Sorular

Marka tescili neden önemlidir?

Marka tescili, kanuni koşullarla belirli mal veya hizmetler bakımından markanın korunmasına katkı sağlar. Korumanın kapsamı tescil ve ilgili kanuni hükümler çerçevesinde belirlenir.

Marka başvurusu reddedilirse itiraz edilebilir mi?

Kanunda öngörülen koşullar ve süreler içinde ilgili Kurum kararlarına karşı itiraz yolu gündeme gelebilir. Ret gerekçesi ayrıca incelenmelidir.

Marka iptali ile marka hükümsüzlüğü aynı mıdır?

Hayır. Marka iptali ile hükümsüzlük farklı hukuki nedenlere ve usullere dayanır. Başvuru mercii ve uygulanacak hükümler ayrı değerlendirilmelidir.

Taklit ürün satışı marka hakkını ihlal eder mi?

Somut olayın koşullarına göre marka hakkına tecavüz oluşturabilir. Ürünün niteliği, markanın korunma kapsamı ve kullanım biçimi incelenmelidir.

Patent almak her teknik fikir için mümkün müdür?

Hayır. Patent koruması için kanunda öngörülen şartların sağlanması gerekir. Teknik çözümün niteliği ve önceki teknik bilgi durumu değerlendirilmelidir.

Patent hakkına tecavüz nasıl tespit edilir?

Patent istemleri ile ihlal ettiği ileri sürülen ürün veya yöntem karşılaştırılır. Teknik inceleme ve bilirkişi değerlendirmesi gerekebilir.

Endüstriyel tasarım tescilsiz korunabilir mi?

Kanuni koşulların bulunması halinde belirli tasarımlar tescilsiz korumadan yararlanabilir. Koruma kapsamı ve süresi ilgili mevzuata bağlıdır.

Telif hakkı için tescil zorunlu mudur?

Eser niteliğini taşıyan bir çalışmanın telif korumasından yararlanması için kural olarak tescil zorunlu değildir. Ancak eser sahipliği ve hakların ispatı ayrıca önem taşır.

İnternette paylaşılan fotoğraf izinsiz kullanılabilir mi?

Bir fotoğrafın internette yayımlanması, herkes tarafından serbestçe kullanılabileceği anlamına gelmez. Telif hakkı, izinler ve kanuni istisnalar değerlendirilmelidir.

Yazılım kaynak kodu telif hakkıyla korunur mu?

Kanuni şartları sağlayan bilgisayar programları telif korumasından yararlanabilir. Kodun niteliği, eser sahipliği ve ilgili sözleşmeler önemlidir.

Lisans sözleşmesi ile hak devri aynı mıdır?

Hayır. Lisans genellikle belirli kullanım yetkileri tanırken hak devri, kanuni ve sözleşmesel koşullara göre hakkın devredilmesini konu alabilir. Sözleşmenin içeriği belirleyicidir.

Marka veya telif hakkı ihlalinde tazminat talep edilebilir mi?

Kanuni koşulların bulunması halinde maddi veya manevi tazminat talepleri gündeme gelebilir. Hakkın niteliği, ihlal ve zarar iddiaları somut olay bakımından değerlendirilmelidir.

Fikri Mülkiyet Hukukunda Hukuki Danışmanlık

Fikri mülkiyet haklarının korunmasında hakkın niteliğinin doğru belirlenmesi, tescil veya eser sahipliği durumunun değerlendirilmesi, ihlal iddialarının incelenmesi, delillerin korunması ve uygun hukuki yolların seçilmesi önemlidir.

Ali Ercan Kalay Hukuk Bürosu, İstanbul'da fikri mülkiyet hukuku kapsamında marka, patent, tasarım, telif hakkı, yazılım, lisans sözleşmeleri, ticari sırlar ve fikri mülkiyet uyuşmazlıklarında somut olayın özelliklerine göre hukuki danışmanlık ve avukatlık hizmetleri sunmaktadır.

Ara WA WhatsApp